De doelgroep van DNK

In Rotterdam leven 125.500 jongeren tussen de 12 en 27 jaar. De gemeente Rotterdam onderscheidt in die groep 30.670 Rotterdamse jongeren als ‘kwetsbaar’. In het Programma Risico-jongeren van de gemeente Rotterdam, genaamd ‘Elke jongere telt’(1), worden 7.000 jongens en meisjes gezien als ‘risicojongeren’, met daarbij de opmerking dat ook kwetsbare en overbelaste jongeren op termijn tot deze groep kunnen gaan behoren.

De gemeente verduidelijkt wie zij ziet als risico-jongeren, namelijk jongeren die:
• veel risicofactoren kennen, die de overhand hebben;
• te maken hebben met een opeenstapeling van problemen op de gebieden school, werk, zorg en veiligheid;
• een risico vormen voor de gemeenschap doordat ze overlast en criminaliteit veroorzaken;
• een risico lopen (of dreigen te lopen) voor zichzelf en hun eigen toekomst;
• geen substantiële bijdrage leveren aan onze stad, maar een groot beroep doen op gemeenschapsgeld;
• geen passende zorg en ondersteuning krijgen of deze mijden;
• onvoldoende passende steun krijgen uit de reguliere aanpak.(2)

De Nieuwe Kans is juist in het leven geroepen voor deze specifieke doelgroep.

Subcategorieën

In het programma van de gemeente worden ook subcategorieën onderscheiden. Zo wordt er gesproken over ‘spookjongeren’(3) en ‘probleemjongeren’. Spookjongeren zijn jongeren die niet ingeschreven staan in de Basisregistratie Personen, maar die wel in Rotterdam leven. Zij hebben voor zover bekend geen (wit) werk, doen geen beroep op een uitkering en staan niet bij een school ingeschreven. Begin 2017 werd er, naar aanleiding van gemeenteraadsvragen, door verschillende media aandacht besteed aan Rotterdamse spookjongeren. Bij DNK is een kleine 30% van de deelnemers in 2016 zelfmelder. Onder hen zijn jongens die nog wel ingeschreven staan op een adres, maar daar in de praktijk niet meer wonen. Anderen staan op het punt uitgeschreven te worden. Je zou hen dus als ‘net wel/net niet spookjongeren’ kunnen noemen. Daarnaast zijn er probleemjongeren. Dit zijn jongeren die een direct risico vormen voor de maatschappij. Zij hebben een of meerdere misstappen gemaakt waardoor zij in aanraking zijn gekomen met justitie en politie, zitten in de criminaliteit of komen (eventueel met reclassering) uit detentie. Voor de duidelijkheid: tienermoeders, dak- en thuisloze jongeren, thuiszitters, voortijdig schoolverlaters en geradicaliseerde jongeren kunnen zich binnen alle bovengenoemde groepen bevinden.

Spookjongeren zijn jongeren die niet ingeschreven staan in de Basisregistratie Personen, maar die wel in Rotterdam leven.

Welkom bij De Nieuwe Kans

Deze groep jongeren is van harte welkom bij De Nieuwe Kans (DNK) en jaarlijks weten ruim 250 van hen de weg naar de Piekstraat te vinden. Onder hen bevinden zich ook spookjongeren, die zichzelf aanmelden (zie kader Toelichting criteria). Toch kent DNK ook een aantal selectiecriteria. Toegelaten worden jongeren die:

  • tussen de 18 en 27 jaar oud zijn;
  • ingeschreven staan in de Gemeentelijke Basisadministratie (GBA) van Rotterdam;
  • kampen met meervoudige problematiek;
  • in staat zijn om deel te nemen aan het programma.

Hieruit volgt dat er enkele contra-indicaties zijn voor deelname aan DNK:

  • vrouwen;
  • jongemannen jonger dan 18 en ouder dan 27;
  • niet ingeschreven staan in GBA Rotterdam;
  • enkelvoudige problematiek;
  • niet in staat om deel te nemen aan het programma (ernstige psychiatrische problematiek, zware verslaving, te laag IQ).

Motivatie

Het belangrijkste criterium om het traject bij DNK succesvol te voltooien is motivatie. Regelmatig blijkt een kandidaat-deelnemer al bij de intake niet gemotiveerd. Deze jongens zijn bijvoorbeeld doorverwezen door het Jongerenloket of de Reclassering en zien het traject als een verplichting. Toch worden zij welkom geheten in het traject. De instroomfase (vier tot zes weken) wordt gebruikt om de motivatie te testen en deze aan te wakkeren dan wel te doen

Toelichting criteria

DNK richt zich momenteel in haar aanpak alleen op jongemannen. Een combinatie met vrouwen is ingewikkeld. Niet alleen ontstaat er dan een heel andere groepsdynamiek, maar juist bij deze kwetsbare groepen kunnen grote problemen ontstaan, als het bijvoorbeeld gaat om daders en slachtoffers van seksueel misbruik, loverboys, etc. DNK denkt wel mee met de gemeente Rotterdam over een aanpak die gericht is op de naar schatting 2.000 jonge vrouwen in Rotterdam die tot deze doelgroep behoren.
Zo nu en dan melden zich ook jongeren aan van buiten de gemeente Rotterdam. In principe kunnen zij niet deelnemen aan het programma. Uitzonderingen zijn mogelijk (bijvoorbeeld wanneer een jongere feitelijk in Rotterdam woont of daar het grootste deel van zijn tijd doorbrengt), maar dit gebeurt altijd in overleg met de gemeente. Hetzelfde geldt voor aanmeldingen van personen die jonger zijn dan 18, of ouder dan 27.
Dan zijn er deelnemers die zich aanmelden, maar waarbij al snel duidelijk is dat ze dusdanig in de war zijn (bijv. psychotisch) f kampen met een dermate heftige verslaving (harddrugs), dat ze niet in staat zullen zijn om op een goede manier deel te nemen aan het groepsproces. Deze deelnemers worden doorverwezen naar specifieke hulpverleningsorganisaties.

Een groot voordeel daarbij is de nauwe samenwerking met Youz (Antes GGZ), die inpandig met drie medewerkers werkzaam is bij DNK, waardoor er korte lijnen zijn als het gaat om deelnemers die kampen met ernstige psychiatrische en/of verslavingsproblematiek.
Jongeren met een licht verstandelijke beperking (LVB) zijn van harte welkom bij DNK, tenzij ze echt te laag begaafd zijn om deel te kunnen nemen aan het programma. Denk hierbij aan een IQ van onder de 60. Uiteraard wordt ook dan gezocht naar een goede doorverwijzing. Ook jongeren die de Nederlandse taal onvoldoende machtig zijn om het programma te kunnen volgen, worden eerst doorverwezen (naar een taaltraject), waarna zij zich alsnog kunnen aanmelden.

Spookjongeren

Spookjongeren zijn ook voor DNK een lastige categorie. Juist omdat het zo belangrijk is dat zij weer in beeld komen bij de instanties, worden deze jongeren niet weggestuurd, ook al staan zij niet ingeschreven in de GBA (4). Dit is dus een uitzondering op de regel. Bij deze jongeren duurt het traject wel langer, of is er soms eerst sprake van een outreachend voortraject waarbij geprobeerd wordt orde op zaken te stellen en stabiliteit aan te brengen. Vaak is er sprake van een complexe stapeling van problemen: uithuiszetting, schulden, relatieproblemen, etc. Niet zelden zijn deze jongeren dakloos. Zij zitten vast in een vicieuze cirkel: niet ingeschreven – geen inkomen – geen huisvesting. Deze cirkel moet doorbroken worden.

1 www.rotterdam.nl/elkejongeretelt
2 https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/elke-jongere-telt/Programmaplan_Elke-jongeren-telt_-web_maart2016_DEF.pdf
3 www.rijnmond.nl/nieuws/151283/Duizenden-spookjongeren-in-Rotterdam

4 Voor de duidelijkheid: het gaat hier om spookjongeren die zich ophouden in Rotterdam.